• Slayt
  • Slayt
  • Slayt
  • Slayt
  • Elazığın Tarihi

    Doğu Anadolu Bölgesini batıya bağlayan yolların kavşak noktasında bulunmaktadır. İl Sınırları içindeki en önemli akarsu Fırat ve kollarıdır. 86 Km2 yüzölçümü olan Hazar Gölü, İl merkezine 30 Km. mesafededir. İlimiz Keban, Karakaya, Kralkızı ve Özlüce gibi baraj gölleri ile çevrilidir. Geçmişte karasal iklimin hüküm sürdüğü Elazığ, yapılan ve yapılmakta olan barajların etkisi ile ılıman bir iklime geçiş yapmıştır. Elazığ kent merkezinin geçmişi yeni olmakla birlikte yerleşim olarak bölgenin tarihi oldukça eskidir. Bu nedenle Elazığ’ın tarihinin, devamı durumunda olduğu Harput’un tarihi ile birlikte ele alınması gerekir.

    Harput ve yöresi, Anadolu’nun en eski yerleşme birimlerinden biridir. Nitekim, Fırat Irmağı’nın çizdiği büyük yay içinde, sulak ve verimli bir ova üzerinde bulunması, doğal kaya sığınakları, kara ve su hayvanlarının bolluğu nedeniyle yöre, Paleolotik (Yontma Taş Devri M.Ö. 10.000) dönemden beri, yerleşme alanıdır. Elazığ ve yöresinin yazılı tarihinin Hitit tabletlerindeki bilgilerle aydınlatıldığı görülmektedir. M.Ö. 2000’lerde yörenin İşuva adıyla anıldığı belirlenmiştir. M.Ö. 12.  7. yüzyıllar arasında yöreye merkezi Van (Tuşpa) olan Urartular hakim olmuştur.

    Urartu dönemi ile ilgili olarak, Harput Kalesi başta olmak üzere, Altınova Norşuntepe’de ortaya çıkarılan Urartu yerleşmesi, Palu Kalesi, Karakoçan (Bağın) ve İzoli (Kuşsarayı)’ndaki çivi yazılı kitabeler yöredeki Urartu hakimiyetini açıkça ortaya koymuştur. Daha sonra bölgede Medler, Persler, Romalılar, Bizanslılar ve Arapların değişik dönemlerde egemen oldukları görülmektedir. Büyük Selçuklu hakimiyetinin Anadolu’ya kayması ile Harput’un Türk Yurdu olmasında en önemli savaşın Malazgirt Meydan Muharebesi olduğuna şüphe yoktur. 1085 yılında Çubuk Bey tarafından fethedilen Harput’ta Çubukoğulları Beyliği kurulmuştur. Türkler tarafından alınmasına kadar sadece müstahkem bir kale hüviyetinde kalan Harput, Türklerle beraber büyüyen bir şehir haline gelmiştir.

    Çubukoğulları Beyliği’nin ömrü uzun sürmemiş, 1110 yılında Artuklu Belek Behram Harput ve yöresini ele geçirerek Artukoğulları dönemini başlatmıştır. Belek Gazi, Haçlı seferlerine karşı büyük mücadeleler vermiştir. Artuklu hanedanına, 1234 yılında I. Alaaddin Keykubad tarafından son verilmiş, Harput bu tarihten itibaren Türkiye Selçuklu Devleti’nin hakimiyeti altına girmiştir.

    Kösedağ Savaşı’ndan sonra Harput, 1243’te İlhanlılar tarafından zaptedilmiş, 1363’te Dulkadiroğullarının, 1465’te Akkoyunluların ve nihayet Çaldıran Savaşı’ndan sonra 1516 yılında Osmanlıların eline geçmiştir. Coğrafi konumu itibariyle tarihin hemen her döneminde önemli bir yerleşim merkezi olan Harput, 1834’te doğu eyaletlerini ıslah etmek üzere görevlendirilen Reşid Mehmed Paşa, ovada yer alan Agavat Mezrası’nı merkez haline getirince, Elazığ Vilayeti’nin merkezi buraya taşınmıştır. Yeni kurulan şehir önceleri eyalet ve bilahare vilayet merkezi olmuş, bir ara Diyarbakır Vilayeti’ne bağlı bir sancak haline gelmiştir. 1875’te müstakil mutasarrıflık, 1879’da tekrar vilayet olmuştur. Osmanlı İmparatorluğu’nun son yıllarında Malatya ve Dersim sancakları da buraya bağlanmış, 1921’de bu iki sancak Elazığ’dan ayrılmıştır.

     

    ELAZIĞ TARİHİNDEKİ BELLİ BAŞLI DÖNEMLER

    • Harput’ta hüküm sürmüş uygarlıklar şunlardır:
    • Hurriler (M.Ö.20.yy.)
    • Hititler (M.Ö.14-13.yy.)
    • Urartular (M.Ö.9.yy.)
    • Romalılar (M.Ö.8. yy.)
    • Bizanslılar (M.S.10.-11. yy.)
    • Azeri Türkleri (M.S.11.yy.)
    • Araplar (M.S.11.yy.)
    • Çubukoğulları (M.S.12.yy.) 1087
    • Artukoğulları (M.S.12.yy.)
    • Selçuklular (M.S.13.-14.yy.)
    • Dulkadiroğulları (M.S.14.yy.)
    • Akkoyunlular (M.S.15.yy.)
    • Osmanlılar (M.S.16.yy.)

     

    4000 yıllık kent…

    Yeni bir yerleşim merkezi olan Elazığ’ın tarihi, tarihçiler tarafından, devamı olduğu Harput şehir tarihi ile birlikte inceleniyor. Gerçekten; bugünkü şehir merkezinden sadece 5 km uzaklıkta bulunan Harput, yazılı kaynaklara göre M.Ö. 2000 yılına dayanan 4000 yıllık tarihiyle, Elazığ’ın ilk yerleşim bölgesi.

    Tarihi kaynaklarda, Harput’a ilk yerleşenlerin “Hurriler” olduğu belirtiliyor. Asya çıkışlı oldukları tezi çoğunlukla kabul gören Hurriler’in yine bölgede yerleşmiş olan Hititler ve Asurlar’la ilişki içinde olduğu biliniyor. Hititler’in başkenti Boğazköy’de bulunan yazılı kaynaklarda Harput’tan “İşuva” olarak sözedilmesi bu bilgiyi doğrular nitelikte.

    MÖ. 9. yüzylda, Doğu Anadolu’da devlet kuran Urartular’ın Elazığ tarihindeki yeri ise Harput Kalesi’nin taşıdığı Urartu Dönemi izlerinden gözlemlenebiliyor.

    Malazgirt’ten sonra

    Harput’un Asya / Anadolu / Trakya / Mısır bağlantılı ticaret yollarının tam üzerinde yeralması, her dönemde önemli bir yerleşim merkezi olmasına ve çeşitli uygarlıkların fetihlerine uğramasına neden oluyor

    1085’de Çubuk bey tarafından fethedilen yörede, önce Artukoğulları’nın daha sonra 1234’de Anadolu Selçukları’nın, 1243’de İlhanlılar’ın, 1363’de Dulkadiroğulları’nın, 1465’de Akkoyunlular’ın hüküm sürdüklerini görüyoruz.

    Ve Osmanlı…

    Harput, son olarak 1516’da Çaldıran Zaferi sonrası Yavuz Selim tarafından fethedilerek Osmanlı topraklarına katılıyor ve 19. yüzyılın sonlarına kadar kültür, bayındırlık gibi konularda yurdun en gözde şehirlerinden biri olarak varlığını sürdürüyor.

    19. yüzyıl sonlarına doğru, değişen toplum yapısı ve buna bağlı olarak değişen şehircilik anlayışının getirdiği şartlarla Harput, 1834 yılından itibaren ovada yeralan ve o zamanki adı ile Agavat Mezrası olan bugünkü Elazığ’a taşınmaya başlıyor.

     

    Atatürk ve Elazığ

    Dönemin valisi İzzet Paşa’nın teklifiyle “Mamurat-ül Aziz” ismini alan, ancak söylenmesi daha kolay olduğu için “Elaziz” olarak anılan şehir, 1937 yılında Atatürk tarafından ziyaret ediliyor.

    Atatürk 1937’deki ziyaretiyle Elazığ’a ikinci defa gelmiş oluyor.

    İlk gelişi 2. Ordu Komutanı rütbesiyle 1916’da… Atatürk’ün 2. Ordu Karargahı’nda,silah arkadaşları ile “Kurtuluş Savaşı”nı başlatma kararı aldığı, bir bakıma “Kurtuluş Savaşı”nın fikren Elazığ’da doğmuş olduğu kabul ediliyor.

    1937’de Atatürk, şehre “azığı bol il” anlamında “Elazık” ismini uygun görüyor, isim daha sonraları, TBMM kararı ile “Elazığ” olarak onaylanıyor.

    Bu nedenle Elazığ, bir yandan Kurtuluş Savaşı fikrinin ilk filizlendiği, diğer yandan ismi doğrudan Atatürk tarafından konmuş” bir şehir olma şerefini taşıyor.

    Çağdaş Elazığ

    Elazığ’ın Cumhuriyet döneminde de yurt kalkınması paralelinde büyük gelişme gösterdiği, tarımda, ticarette büyük atılımlar başlattığını görüyoruz. Özellikle eğitim alanında büyük gelişme gösteren ve bir “Üniversite Şehri” niteliğindeki kent bugün,eğitim kurumları, turistik tesisleri, mükemmel şehircilik anlayışı, kültürü, tarihi yanında, çalışkan, konuksever halkı ile de çağdaş bir kent olarak “Doğu’nun İncisi”sıfatını hak ediyor.

    Bir Yorum Yazın

    Foto Galeri
    • ELAZIĞSPOR BURSA’DA…
    • ELAZIĞSPOR BURSA’DA…
    • ELAZIĞSPOR BURSA’DA…
    • ELAZIĞSPOR BURSA’DA…
    • ELAZIĞSPOR BURSA’DA…
    • ELAZIĞSPOR BURSA’DA…
    • ELAZIĞSPOR BURSA’DA…
    • Nilüfer Ramazan Sokağında Elazığ Rüzgarı
    • Nilüfer Ramazan Sokağında Elazığ Rüzgarı
    • Nilüfer Ramazan Sokağında Elazığ Rüzgarı
    • Nilüfer Ramazan Sokağında Elazığ Rüzgarı
    • Nilüfer Ramazan Sokağında Elazığ Rüzgarı
    • Nilüfer Ramazan Sokağında Elazığ Rüzgarı
    • Nilüfer Ramazan Sokağında Elazığ Rüzgarı
    • Nilüfer Ramazan Sokağında Elazığ Rüzgarı
    • Nilüfer Ramazan Sokağında Elazığ Rüzgarı
    • Nilüfer Ramazan Sokağında Elazığ Rüzgarı
    • Nilüfer Ramazan Sokağında Elazığ Rüzgarı
    • Nilüfer Ramazan Sokağında Elazığ Rüzgarı
    • Nilüfer Ramazan Sokağında Elazığ Rüzgarı
    • Nilüfer Ramazan Sokağında Elazığ Rüzgarı
    • Nilüfer Ramazan Sokağında Elazığ Rüzgarı
    • Nilüfer Ramazan Sokağında Elazığ Rüzgarı
    • Nilüfer Ramazan Sokağında Elazığ Rüzgarı
    • Nilüfer Ramazan Sokağında Elazığ Rüzgarı
    • Nilüfer Ramazan Sokağında Elazığ Rüzgarı
    • Nilüfer Ramazan Sokağında Elazığ Rüzgarı
    • Nilüfer Ramazan Sokağında Elazığ Rüzgarı
    • Elazığ Resimleri
    • Elazığ Resimleri
    • Elazığ Resimleri
    • Elazığ Resimleri
    • Elazığ Resimleri
    • Elazığ Resimleri
    • Elazığ Resimleri
    • Elazığ Resimleri
    • Elazığ Resimleri
    • Elazığ Resimleri
    • Elazığ Resimleri
    • Elazığ Resimleri
    • Derneğimizin 2014 yılı olağan Genel Kurulu dernek binamızda yapıldı.
    • Derneğimizin 2014 yılı olağan Genel Kurulu dernek binamızda yapıldı.
    • Derneğimizin 2014 yılı olağan Genel Kurulu dernek binamızda yapıldı.
    • Derneğimizin 2014 yılı olağan Genel Kurulu dernek binamızda yapıldı.
    • Derneğimizin 2014 yılı olağan Genel Kurulu dernek binamızda yapıldı.
    • Derneğimizin 2014 yılı olağan Genel Kurulu dernek binamızda yapıldı.
    • Derneğimizin 2014 yılı olağan Genel Kurulu dernek binamızda yapıldı.
    • Derneğimizin 2014 yılı olağan Genel Kurulu dernek binamızda yapıldı.
    Ekim 2017
    Pts Sal Çar Per Cum Cts Paz
    « Ağu    
     1
    2345678
    9101112131415
    16171819202122
    23242526272829
    3031